enel hak  

Ben hakkım demektir. Tasavvufta benliğin tanrı içinde yok edilmesi ile erişilen nokta.

Tasavvuf felsefesine göre, insan, Tanrının yeryüzündeki aynasıdır. Bu olgu, Vahdet-i Vücut (Varlığın Birliği) Teorisiyle açıklanmakta. Bu düşünüşe göre Tanrı tek varlıktır. (Vücud-i Mutlak). Aynı zamanda tek güzelliktir (Hüsn-i Mutlak).

Tek varlık olan Tanrı kendisini görecek gözler, sevecek gönüller istemiş ve kainat olarak tecelli etmiştir. Bu tıpkı aynayla kaplı bir odada olmak gibidir. Ayna varlığın çeşitli görüntülerini yansıtır.

O halde, evren ve tüm insanlar Tanrı’nın bir görüntüsüdür. Öyleyse insanlar arasında renk, inanç, dil, ırk...gibi ayrımlar yapmak anlamsızdır.

Bütün görüntülerde "Varlık" ve "Yokluk" ögeleri bir aradadır. İnsan dünyaya bağlı tutku ve zevklerini yok ederek "Varlık" ögesini geliştirir. Bunun yolu da tekkelerden (tarikatlar) geçer. Burada insan sıkı bir eğitimle dünya nimetlerinden vazgeçerse, sonunda özü olan Tanrı’ya kavuşabilir. Bu da gerçek aşktır. İnsanların birbirlerine duyacakları aşk ise mecazdır. Bu, kişiyi Tanrı’dan uzaklaştırır. "Bir hırka, bir lokma" insana yetmelidir. Tekkelerde bu yolla Tanrı’ya ulaşan insan sonunda "Enel Hak" (Ben Tanrı’yım) derecesine varır. Bu kişilere "İnsan-ı Kâmil" denir.

Ruhi Su ve Zuğaşi Berepe'nin birer şarkılarının adıdır. Zuğaşi Berepe'nin Enel Hak'ı büyülüdür, transa geçirir, yok artık daha nelerdir. Lazca sözlerini anlamasanız bile, o müzik ve ses kafidir. Arif olan dinlemelidir, sözeri de anlamak iyi olacaktır:

Idi
N3asa exti
Na gazirasen
Hey na cexen
Si ore
Enel hak
Dolixvi
Otxo kati letta
Na zirare
Xolo si
Enel hkk
Dololi
Zugas tude
Doga3onasen
Xolo ma vortare
Hey sku zirare
Enel hak
Doguti
Cesiko
Moxtasen tenora
M3udi
Giskurtas
Ce bici
Ham kianas
Ar si ore
Ar ti sku
Enel hak

Meali ise şudur:

Git
Gökyüzüne çık
Göreceğin
Orada duran
Sensin
Enel hak
Gömül
Dört kat toprak
Bulacağın
Yine sen
Enel hak
Düş
Denizin altına
Sanacaksın
Yine ben olacağım
Orada
Bizi bulacaksın
Enel hak
Dur
Beklesen
Gelecek
Normal zaman
Yalan
Bilesın
Ey çocuk
Bu dünyada
Bir sen varsın
Bir de biz
Enel hak